คู่มือประชาชนในการติดต่อฝ่ายทะเบียน
เรื่อง "ข้อควรทราบสำหรับประชาชนในการติดต่องานทะเบียนราษฎร"

บ้าน
โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างสำหรับใช้เป็นที่อยู่อาศัย ซึ่งมีเจ้าบ้านครอบครอง และให้หมายความรวมถึงแพ หรือเรือซึ่งจอดเป็นประจำและใช้เป็นที่อยู่ประจำ หรือสถานที่หรือยานพาหนะอื่น ซึ่งใช้เป็นที่อยู่อาศัยประจำได้ด้วย

ทะเบียนบ้าน
ทะเบียนประจำบ้านแต่ละฉบับซึ่งแสดงเลขประจำบ้านและรายการของคนทั้งหมดผู้อยู่ในบ้าน

ทะเบียนคนเกิด
ทะเบียนซึ่งแสดงรายการคนเกิด

ทะเบียนคนตาย
ทะเบียนซึ่งแสดงรายการคนตาย

ทะเบียนบ้านกลาง
ทะเบียนซึ่งผู้อำนวยการทะเบียนกลางกำหนดให้จัดทำขึ้นสำหรับลงรายการบุคคลที่ไม่อาจมีชื่อในทะเบียนบ้าน

เจ้าบ้าน
ผู้ซึ่งเป็นหัวหน้าครอบครองบ้านในฐานะเป็นเจ้าของผู้เช่าหรือในฐานะอื่นใดก็ตาม ในกรณีที่ไม่ปรากฏเจ้าบ้าน หรือเจ้าบ้านไม่อยู่ ตาย สูญหาย สาบสูญ หรือไม่สามารถปฏิบัติกิจการได้ ให้ถือว่าผู้มีหน้าที่ดูแลบ้านในขณะนั้นเป็นเจ้าบ้าน

คนเกิดในบ้าน
ให้เจ้าบ้าน หรือบิดาหรือมารดา แจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่คนเกิดในบ้านภายในสิบห้าวัน นับแต่วันเกิด

คนเกิดนอกบ้าน
ให้บิดาหรือมารดา แจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่ที่มีคนเกิดนอกบ้าน หรือแห่งท้องที่ที่จะพึงแจ้งได้ ภายในสิบห้าวัน นับแต่วันเกิด ในกรณีจำเป็นไม่อาจแจ้งได้ตามกำหนด ให้แจ้งภายหลังได้ แต่ต้องไม่เกินสามสิบวัน นับแต่วันเกิด

คนตายในบ้าน
ให้เจ้าบ้านแจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่ที่มีคนตายภายในยี่สิบสี่ชั่วโมง นับแต่เวลาตาย ในกรณีไม่มีเจ้าบ้าน ให้ผู้พบศพแจ้งภายในยี่สิบสี่ชั่วโมง นับแต่เวลาพบศพ

คนตายนอกบ้าน
ให้บุคคลที่ไปกับผู้ตาย หรือผู้พบศพ แจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่ที่มีการตายหรือพบศพ แล้วแต่กรณี หรือแห่งท้องที่ที่จะพึงแจ้งได้ ภายในยี่สิบสี่ชั่วโมง นับแต่เวลาตาย หรือเวลาพบศพ ในกรณีเช่นนี้จะแจ้งต่อพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจก็ได้

การแจ้งย้ายที่อยู่
เมื่อผู้อยู่ในบ้านย้ายที่อยู่ออกจากบ้าน ให้แจ้งการย้ายออกภายในสิบห้าวัน นับแต่วันที่ผู้อยู่ในบ้านย้ายออก
เมื่อมีผู้ย้ายที่อยู่เข้าอยู่ในบ้าน ให้แจ้งการย้ายเข้าภายในสิบห้าวัน นับแต่วันที่ย้ายเข้าอยู่ในบ้าน

การแจ้งย้ายที่อยู่ปลายทาง
การแจ้งย้ายที่อยู่โดยผู้ย้ายที่อยู่ ต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้งแห่งท้องที่ที่ไปอยู่ใหม่

การมีเลขประจำบ้าน
บ้านใดยังไม่มีเลขประจำบ้าน ให้เจ้าบ้านแจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้ง เพื่อขอเลขประจำบ้านภายในสิบห้าวัน นับแต่วันสร้างบ้านเสร็จ

การรื้อบ้าน
ผู้ใดรื้อบ้านซึ่งมีเลขประจำบ้าน โดยผู้นั้นไม่ประสงค์จะปลูกบ้านในที่ดินนั้นอีกต่อไป หรือรื้อเพื่อไปปลูกที่อื่น ให้แจ้งต่อนายทะเบียนผู้รับแจ้ง ภายในสิบห้าวัน นับแต่วันรื้อเสร็จ

บ้านถูกทำลายจนหมดสภาพความเป็นบ้าน (บ้านไฟไหม้)
ให้เจ้าบ้านแจ้งรื้อบ้านต่อนายทะเบียนท้องถิ่นภายใน 15 วัน นับแต่บ้านถูกทำลาย หากเกิน 180 วัน นับแต่วันที่บ้านถูกทำลาย ให้นายทะเบียนท้องถิ่นดำเนินการแจ้งย้ายไม่ทราบที่อยู่

การคัดและรับรองรายการเอกสารทะเบียนราษฎร
ผู้มีส่วนได้เสีย จะขอตรวจหรือให้นายทะเบียนคัดและรับรองสำเนารายการเอกสารทะเบียนราษฎรได้ ที่สำนักทะเบียนแห่งท้องที่ที่เก็บรายการทะเบียนราษฎรไว้หรือที่สำนักทะเบียนกลาง ในวันเวลาราชการ

ผู้มีส่วนได้เสีย หมายถึง

เจ้าบ้าน
ผู้มีชื่อและรายการปรากฎในเอกสารที่จะขอตรวจ หรือคัดและรับรองสำเนา
บุคคลหรือนิติบุคคลใดที่มีส่วนได้เสีย เกี่ยวกับเอกสารทะเบียนราษฎร ไม่ว่าโดยตรงหรือทางอ้อม

บุคคลที่มีรายการในทะเบียนบ้านกลางไม่มีสิทธิยื่นคำร้องขอคัดและให้นายทะเบียนรับรองสำเนารายการเพื่อนำไปอ้างอิง หรือใช้สิทธิต่าง ๆ เหมือนทะเบียนบ้านได้ เว้นแต่เป็นการคัดและรับรองเพื่อนำไปประกอบหลักฐาน ในการปฏิบัติหน้าที่ของส่วนราชการหรือหน่วยงานของรัฐ

หมายเหตุ
การติดต่อฝ่ายทะเบียนทุกครั้ง อย่าลืม "สำเนาทะเบียนบ้านและบัตรประจำตัวประชาชน"

แหล่งที่มา : สำนักงานเขตสาธร